In dit artikel leest u onder meer:
In de rente update van maart stond de oorlog in het Midden-Oosten centraal, die de energieprijzen opstuwde en de eerder verwachte renteverlagingen van tafel veegde. Sindsdien hebben zowel de ECB als de Fed opnieuw vergaderd, zijn er nieuwe inflatiecijfers gepubliceerd en lijkt er sprake van voorzichtige de escalatie.
In deze update kijken we vooral naar wat er sinds maart is veranderd.
Sinds maart is er voorzichtig beweging gekomen in het conflict in het Midden-Oosten. 19 juni zal er een staakt‑het‑vuren in werking gaan tussen de Verenigde Staten en Iran, al wordt dit regelmatig verstoord door schermutselingen. De heropening van de Straat van Hormuz blijft daarbij een belangrijk twistpunt.
Deze waterweg is van groot strategisch belang: ongeveer een vijfde van de wereldwijde olietoevoer loopt erdoorheen. De eerdere sluiting dreef de energieprijzen dan ook fors op. Eind mei meldden de Verenigde Staten dat beide landen stappen zetten richting een mogelijke overeenkomst, al blijven de voorwaarden en het tijdpad vooralsnog onduidelijk.
In de vorige update schetste Handelsbanken Research twee scenario’s voor de economische gevolgen van het conflict. In het milde scenario blijft de olieprijs tijdelijk rond 100 dollar om vervolgens terug te zakken richting 70 dollar, met een beperkte economische impact. In het zwaardere scenario blijft de olieprijs langdurig hoog, wat zou leiden tot lagere groei en hogere inflatie.
De recente ontwikkelingen, zoals de daling van de olieprijs en de lopende onderhandelingen, wijzen voorzichtig in de richting van het mildere scenario. Al blijven de energieprijzen vooralsnog verhoogd. De uiteindelijke economische impact hangt sterk af van de duur van de verstoringen in de energievoorziening en van het verdere verloop van de olieprijs. De scenario’s bieden daarmee vooral een kader om de ontwikkelingen te blijven volgen.
Tijdens de vergadering op 30 april besloot de ECB de depositorente van 2,00% te handhaven. De centrale bank gaf daarbij aan dat de opwaartse risico’s voor de inflatie zijn toegenomen, terwijl de risico’s voor de economische groei juist naar beneden zijn bijgesteld.
De inflatie is in korte tijd sterk opgelopen. In februari, vóór het uitbreken van de oorlog, lag de inflatie in de eurozone nog op 1,9% en onder de doelstelling. In april steeg deze naar 3,0%. Deze toename komt vooral door hogere energieprijzen, die worden beïnvloed door de geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten en verstoringen in de energieaanvoer.
De kerninflatie, waarbij energie en voeding buiten beschouwing blijven, laat een rustiger beeld zien. Deze daalde van 2,4% in februari naar 2,3% in maart en 2,2% in april. Dit wijst erop dat de onderliggende prijsdruk iets afneemt en dat de recente stijging van de totale inflatie vooral door energie wordt veroorzaakt.
Voorlopende indicatoren laten echter zien dat er opnieuw opwaartse druk kan ontstaan. De voorlopige inkoopmanagersindex voor mei toont aan dat inkoopprijzen in het hoogste tempo in jaren stijgen. Dit kan betekenen dat de inflatie in de komende maanden verder oploopt.
Binnen de ECB klinkt de toon dan ook alerter. President Lagarde benadrukte dat de grote onzekerheid rond het conflict het lastig maakt om de gevolgen voor groei en inflatie nauwkeurig te beoordelen. Directielid Isabel Schnabel ging in een interview met Reuters op 21 mei verder. Zij wees erop dat de inflatie inmiddels is gestegen tot 3% en volgens marktverwachtingen richting 4% kan gaan tegen het einde van het jaar. Zij benadrukte dat de huidige schok uitzonderlijk groot is in historisch perspectief en hardnekkiger blijkt dan eerder gedacht, vooral door de aanhoudend hoge energieprijzen.
Na die vergadering hield de markt echter duidelijk rekening met verdere renteverhogingen. Voor de vergadering van 11 juni was een verhoging van een kwart procentpunt vrijwel volledig ingeprijsd, wat de depositorente op 2,25% zou brengen. Dit is inmiddels bevestigd. Voor de rest van 2026 verwacht de markt verdere verkrapping. Tegen het einde van het jaar wordt een depositorente van ongeveer 2,50% voorzien.
Ook de Amerikaanse centrale bank (Fed) kwam sinds de vorige update opnieuw bijeen, op 28 en 29 april. De rente bleef voor de derde keer op rij ongewijzigd op 3,50%–3,75%. Hoewel dit besluit breed werd verwacht, lieten de notulen zien dat binnen het Federal Open Market Committee uiteenlopende opvattingen bestaan over het toekomstige beleidspad. Tegelijkertijd werd benadrukt dat het huidige restrictieve beleid mogelijk langer van kracht blijft, gezien de aanhoudend hoge inflatie en de onzekerheid rond het conflict in het Midden-Oosten.
De arbeidsmarkt bleef in grote lijnen stabiel en de Fed herhaalde dat het beleid data afhankelijk is en per vergadering wordt bepaald. De meest recente inflatiecijfers (april) laten zien dat de prijsdruk opnieuw is toegenomen. Waar de inflatie eerder was afgezwakt tot circa 2,4%, steeg deze in mei naar ongeveer 4,2%, het hoogste niveau sinds medio 2023. Deze stijging wordt vooral toegeschreven aan hogere energieprijzen, gedreven door geopolitieke spanningen en zorgen over verstoringen in de olieaanvoer. De kerninflatie ligt met circa 2,9% weliswaar lager, maar blijft boven de doelstelling van 2%.
Voor de vergadering van 17 juni verwacht de markt geen renteverandering. De rente blijft volgens de huidige inschattingen voorlopig rond het huidige niveau, waarna richting 2027 een geleidelijke stijging van ongeveer een kwart procentpunt wordt voorzien.
De renteontwikkeling laat sinds de vorige update een duidelijke verschuiving in de verwachtingen zien. Waar eerder nog werd gerekend op renteverlagingen, gaan markten er nu van uit dat centrale banken de rente langer op het huidige niveau houden. In het geval van de ECB wordt, zoals eerder beschreven, rekening gehouden met verdere renteverhogingen.
Dat beeld is zichtbaar in de korte rente. De 3 maands Euribor stond mid juni op ongeveer 2,41%, iets boven de ECB depositorente van 2,25%. Dat de korte rente boven de beleidsrente noteert, geeft aan dat de markt op termijn een renteverhoging verwacht.
Ook de lange rente laat een beweeglijk verloop zien. De 10 jaars swaprente liep na het uitbreken van de oorlog op tot een piek van 3,22% halverwege mei, om vervolgens weer te dalen tot net boven de 3%. Deze daling weerspiegelt de afnemende spanningen en de lagere olieprijs.
De verdere richting van de rente blijft sterk afhankelijk van nieuwe inflatie- en groeicijfers en van het verloop van de geopolitieke spanningen.
De combinatie van oplopende inflatie, hardnekkige geopolitieke spanningen en verschuivende renteverwachtingen maakt duidelijk dat zowel de eurozone als de Verenigde Staten zich in een periode van verhoogde onzekerheid bevinden. Centrale banken blijven daardoor gedwongen om voorzichtig te opereren en hun beleid nauwgezet af te stemmen op binnenkomende data.
Voor markten betekent dit dat volatiliteit waarschijnlijk aanhoudt, zeker zolang het conflict in het Midden-Oosten de energieprijzen kwetsbaar houdt. De komende maanden zullen nieuwe inflatiecijfers, signalen uit de arbeidsmarkt en verdere ontwikkelingen rond het staakt‑het‑vuren richting geven aan het economische sentiment. Daarmee blijft het voor beleidsmakers, bedrijven en beleggers essentieel om alert te blijven op snelle verschuivingen in zowel economische als geopolitieke risico’s.
Een hogere rente kan invloed hebben op aandelen, obligaties en spaarrentes. Daarnaast nemen de financieringskosten voor bedrijven toe, wat economische groei kan afremmen.
